|
|
December 2011 Nr. 2011/04 |
||
|
|
|
De nieuwe richtlijn consumentenrechten:
Revolutie of Evolutie? 1.
Enkele belangrijke gevolgen en aanpassingen 2.
Maximum en minimum harmonisatie 4.
Overeenkomsten op afstand en buiten verkoopruimten gesloten
overeenkomsten 5.
Consumenteninformatie voor andere overeenkomsten 7.
Wat heeft het niet gehaald?
Op verschillende
vlakken zal de Belgische wetgeving, in het bijzonder de Wet marktpraktijken
(‘WMPC’)2
maar wellicht ook het burgerlijk wetboek, moeten aangepast worden. Enkele
voorbeelden: ·
De precontractuele informatieverplichtingen worden aanzienlijk
uitgebreid, maar dit wordt verschillend geregeld voor overeenkomsten of
afstand en overeenkomsten gesloten buiten de verkoopruimten enerzijds en
andere overeenkomsten tussen consument en handelaar anderzijds; ·
De herroepingstermijnen worden eenvormig verlengd tot 14
dagen. Waar België dat al heeft doorgevoerd voor overeenkomsten op afstand,
moet dat voor overeenkomsten gesloten buiten de verkoopruimten nog gebeuren.
De richtlijn voorziet echter niet dat dit herroepingsrecht in vette letters
in een kader op de eerste bladzijde moet staan; ·
Er wordt een model herroepingsformulier ingevoerd dat de
consument kan gebruiken om de overeenkomst te herroepen, maar dat niet het
enig mogelijke middel is; ·
In geval van weglating van informatie aangaande het
herroepingsrecht wordt de herroepingstermijn verlengd tot 1 jaar en 14 dagen.
De Richtlijn voorziet niet dat deze verlenging geldt bij weglating van andere
informatieverplichtingen (dan het herroepingsrecht); ·
De handelaar moet binnen de 14 dagen de consument terugbetalen
en de eventuele leveringskosten vergoeden bij uitoefening van het
herroepingsrecht. Andere
bepalingen zijn in België reeds in zekere vorm
bekend, maar zullen mogelijks in andere Lidstaten belangrijke veranderingen
met zich brengen en op die manier de concurrentievoorwaarden gelijk maken.
Het gaat bijvoorbeeld om: ·
De verplichting tot aanduiding van de totale prijs (inclusief
taksen en lasten); ·
Gebruik van default-opties (In België al gekend voor
default-opties op Internet, maar nu dus te verruimen); ·
Verbod op aanrekenen van bepaalde kosten bij telefoonoproepen
over afgesloten overeenkomsten De
Richtlijn voorziet op een aantal domeinen in maximumharmonisatie, maar laat
op een aantal domeinen de wetgever toe om af te wijken (zowel met
verdergaande beschermingsmaatregelen als met beperktere bescherming in
sommige gevallen). 2. Maximum en minimum harmonisatie De
Richtlijn consumentenrechten voorziet op vele vlakken in een volledige
harmonisatie (bijvoorbeeld inzake verkoop op afstand
en verkopen buiten de onderneming van de verkoper – met beperkte
uitzonderingen). Het
toepassingsgebied van de Richtlijn consumentenrechten is ruim: in beginsel
gaat het om alle tussen een handelaar (Europees begrip) en een consument
gesloten overeenkomsten.
·
De voorafgaande informatieverplichtingen opgelegd aan de
onderneming worden aanzienlijk uitgebreid, zowel bij overeenkomsten op
afstand als bij overeenkomsten gesloten buiten verkoopruimten. De bewijslast
voor de naleving van deze informatieverplichtingen rust op de handelaar. De
Richtlijn voorziet wel in modelinstructies voor een deel van de
informatieverplichting. ·
Overeenkomsten op afstand en overeenkomsten gesloten buiten de
verkoopruimten worden onderworpen aan een aantal formele vereisten. De
Richtlijn vermeldt echter niet dat bepaalde clausules in vet gedrukte
letters, in een kader los van de tekst op de eerste bladzijde moeten worden
vermeld. Gelet op de volledige harmonisatie nagestreefd door de Richtlijn,
zullen deze bepalingen moeten verdwijnen. ·
De herroepingstermijn van 14 dagen mag dan al in Belgisch
recht zijn ingevoerd voor overeenkomsten op afstand, die zal eveneens moeten
ingevoerd worden voor overeenkomsten gesloten buiten de verkoopruimte.
Daarnaast is er de nieuwe bijkomende herroepingstermijn van 12 maanden in
geval van weglating van informatie aangaande het herroepingsrecht. De
herroepingstermijn wordt met andere woorden 12 maanden en 14 dagen indien de
informatie niet werd meegedeeld (dit is onder de huidige WMPC nog een totale
termijn van 3 maanden). Wordt de informatie nog meegedeeld tijdens de termijn
van 12 maanden, dan geldt opnieuw een termijn van 14 dagen vanaf de
mededeling. De Richtlijn voorziet ook in een modelformulier voor de
herroeping. ·
Een interessante toevoeging is dat de consument bij
uitoefening van zijn herroepingsrecht enkel aansprakelijk is voor de
waardevermindering van goederen die het gevolg is van het behandelen van die
goederen dat verder gaat dan nodig was om de aard, de kenmerken en de werking
van de goederen vast te stellen (indien de onderneming voldoende informatie
heeft verstrekt). ·
De lijst uitzonderingen van overeenkomsten waarvoor geen
herroepingsrecht geldt, wordt uitgebreid. Voortaan zal bijvoorbeeld geen
herroepingsrecht meer gelden bij verzegelde goederen die niet geschikt zijn
om te worden teruggezonden om redenen van gezondheidsbescherming of hygiëne
waarvan de verzegeling na de levering is verbroken of bij de levering van
goederen die na de levering door hun aard onherroepelijk vermengd zijn met
andere producten. ·
De Richtlijn laat de wetgever in beperkte gevallen een (soms
beperkt) afwijkingsrecht, bijvoorbeeld inzake
overeenkomsten gesloten buiten de verkoopruimte van de verkoper voor de
levering van herstelling- of onderhoudswerken beneden de 200 EUR of inzake
verkopen op afstand per telefoon. Overeenkomsten op afstand met betrekking tot financiële
diensten vallen niet onder het toepassingsgebied van de Richtlijn
consumentenrechten zodat de bepalingen in de WMPC hierover, geen aanpassing behoeven. 5. Consumenteninformatie voor
andere overeenkomsten De Richtlijn consumentenrechten bevat ook (deels nieuwe)
informatieverplichtingen die gelden voor overeenkomsten die geen
overeenkomsten op afstand zijn en geen overeenkomsten gesloten buiten de verkoopruimten.
Waar artikel 4 WMPC in algemene termen stelt dat informatie moet worden
gegeven betreffende de belangrijkste kenmerken van het product en betreffende
de verkoopsvoorwaarden rekening houdend met het door de consument meegedeelde
of redelijkerwijze voorzienbare gebruik, bevat artikel 5 van de Richtlijn
consumentenrechten een lijst van te verstrekken informatie indien deze niet
al duidelijk blijkt uit de context. De lidstaten beschikken met betrekking tot de algemene informatieverplicht wel over veel vrijheid. Vooreerst
gaat het hier slechts om minimumharmonisatie. Lidstaten kunnen dus nog
verdergaande verplichtingen inzake precontractuele
informatie opleggen. Daarnaast zijn zij niet verplicht om de
informatieverplichtingen toe te passen op overeenkomsten die betrekking
hebben op alledaagse transacties die onmiddellijk op het ogenblik van de
sluiting van de overeenkomst worden uitgevoerd. 6.
Andere consumentenrechten Ten slotte bevat de Richtlijn nog een aantal andere specifieke
consumentenrechten: ·
Behoudens andersluidend akkoord tussen de partijen, moet de
handelaar in het kader van zijn leveringsplicht het fysieke bezit van of de
controle over de goederen onverwijld of in ieder
geval niet later dan 30 dagen na de sluiting van de overeenkomsten overdragen
aan de consument. Wordt deze termijn niet gerespecteerd, dan moet de
consument de onderneming een aanvullende passende termijn gunnen. Pas indien
de handelaar ook deze termijn niet respecteert, mag de consument de
overeenkomst beëindigen. ·
Indien goederen worden opgestuurd naar de consument gaat het
risico van verlies of beschadiging van de goederen in beginsel pas over op de
consument zodra hij of een door hem aangewezen partij die niet de vervoerder
is, de goederen fysiek in bezit heeft gekregen. ·
Voor het gebruik van een bepaald betaalmiddel mogen aan de
consument slechts die kosten aangerekend worden die de handelaar ook
werkelijk moet dragen als gevolg van het gebruik van dit betaalmiddel. ·
Handelaars die een telefoonnummer inrichten waarop consumenten
terecht kunnen met vragen of opmerkingen over de door hen gesloten
overeenkomsten mogen hiervoor slechts het basistarief in rekening brengen. ·
Voor iedere betaling boven de overeengekomen vergoeding voor
de contractuele hoofdverbintenis van de handelaar, moet de uitdrukkelijke toestemming
van de consument worden gevraagd. Deze uitdrukkelijk
toestemming blijkt niet uit het gebruik van standaardopties die de consument
moet afwijzen om extra betaling te vermijden. De consument krijgt dan de
bedragen terugbetaald. ·
Consumenten hebben geen betalingsverplichting in gevallen van
ongevraagde levering van goederen, water, gas, elektriciteit, stadsverwarming
of digitale inhoud, dan wel ongevraagde verstrekking van diensten, zoals
verboden door artikel 5, lid 5, en punt 29 van bijlage I van Richtlijn
2005/29/EG. 7. Wat heeft het niet
gehaald? Het oorspronkelijke voorstel van een viertal jaar geleden is
op enkele punten grondig gewijzigd. Zo heeft bijvoorbeeld het verbod op
oneerlijke bedingen met een zwarte lijst van bedingen die in alle
omstandigheden als oneerlijk worden beschouwd en een grijze lijst van
bedingen die oneerlijk zijn, behoudens bewijs van het tegendeel door de
handelaar, de finale versie van de Richtlijn niet gehaald. Voorlopig blijft
Richtlijn 93/13/EEG betreffende oneerlijke bedingen in
consumentenovereenkomsten die een onvolkomen regeling bevat, op een beperkte
wijziging na, onverminderd van toepassing. Footnotes: 1. Richtlijn 2011/83/EU van het Europees Parlement en de Raad van
25 oktober 2011 betreffende consumentenrechten, tot wijziging van Richtlijn
93/13/EEG van de Raad en van Richtlijn 1999/44/EG van het Europees Parlement
en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 85/577/EEG en van Richtlijn 97/7
van het Europees Parlement en de Raad, Pb.
22.11.2011, L 304 p. 64. De Richtlijn treedt in werking op 12 december 2011. 2. Wet
van 6 april 2010 betreffende marktpraktijken en consumentenbescherming. Alle
rechten voorbehouden. De inhoud van deze e-bulletin werd
zo nauwkeurig mogelijk samengesteld. Wij kunnen echter geen enkele garantie
bieden over de nauwkeurigheid en volledigheid van de informatie die deze e-bulletin bevat. De in deze publicatie behandelde
onderwerpen werden enkel en alleen voor informatieve doeleinden voorbereid en
ter beschikking gesteld door Stibbe. Ze bevatten geen juridisch of
andersoortig professioneel advies en lezers mogen geen actie ondernemen op
basis van de informatie in deze e-bulletin zonder
voorafgaandelijk een raadsman te hebben geconsulteerd. Het raadplegen van deze e-bulletin doet geenszins een advocaat-cliënt-relatie
tussen Stibbe en de lezer ontstaan. Deze e-bulletin
dient enkel voor persoonlijk gebruik. Elk ander gebruik is verboden.
|
|
|
||||||
|
|
||||||||
